Thời gian gần đây, số vụ cháy liên quan đến các thiết bị điện tử sử dụng pin Lithium-ion (Li-ion) như điện thoại thông minh, máy tính bảng, laptop, sạc dự phòng, xe điện... không ngừng gia tăng, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về tài sản và đe dọa tính mạng con người. Để chủ động phòng ngừa sự cố, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH – Công an tỉnh Khánh Hòa khuyến cáo người dân một số nội dung an toàn sau:
1. Hiểm họa cháy, nổ từ pin Lithium-ion trên thiết bị điện tử
Sự cố cháy nổ đối với các thiết bị tích hợp pin Li-ion thường xảy ra rất nhanh và bất ngờ do hiện tượng "quá nhiệt không kiểm soát" (Thermal Runaway). Khi một viên pin bị lỗi kỹ thuật, va đập mạnh hoặc sạc quá dòng, nhiệt độ bên trong có thể tăng cao đột ngột, làm phân hủy các chất hóa học và giải phóng hỗn hợp khí dễ cháy.
- Tốc độ cháy cực nhanh: Đám cháy từ pin Li-ion có thể bùng phát thành ngọn lửa lớn chỉ trong vài giây kèm theo các tiếng nổ lớn.
- Nguy cơ bắn tóe: Khi phát nổ, các mảnh vỡ mang nhiệt độ cao và chất điện phân nóng chảy có thể bắn xa, tạo ra nhiều điểm cháy mới xung quanh.
- Khói, khí độc nguy hiểm: Đám cháy pin giải phóng lượng lớn khí cực độc (như carbon monoxide, hydro fluoride), gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng con người nếu hít phải trong không gian kín.
- Khó dập tắt hoàn toàn: Do các phản ứng hóa học tự cung cấp oxy bên trong viên pin, các đám cháy này rất khó dập tắt hoàn toàn bằng các chất chữa cháy thông thường và dễ dàng bùng phát trở lại nếu không được làm nguội triệt để.
2. Các biện pháp an toàn PCCC khi sử dụng thiết bị dùng pin Li-ion
Để đảm bảo an toàn khi sử dụng các thiết bị tích hợp pin Li-ion, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH – Công an tỉnh Khánh Hòa khuyến nghị người dân tuân thủ các biện pháp sau:
- Lựa chọn sản phẩm chính hãng: Chỉ mua và sử dụng các thiết bị điện tử, pin, bộ sạc từ các thương hiệu uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và đã qua kiểm định an toàn.
- Sử dụng bộ sạc tương thích: Luôn dùng bộ sạc đi kèm theo máy hoặc bộ sạc thay thế có thông số kỹ thuật (dòng điện, điện áp) hoàn toàn tương thích theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Không dùng các bộ sạc giá rẻ, trôi nổi trên thị trường.
- Hạn chế sạc qua đêm và sạc khi vắng nhà: Tuyệt đối không cắm sạc thiết bị liên tục nhiều ngày hoặc sạc qua đêm khi đang ngủ. Rút phích cắm sạc ra khỏi nguồn điện trước khi rời khỏi nhà.
- Vị trí sạc an toàn: Sạc thiết bị trên các bề mặt phẳng, cứng, khô ráo và thông thoáng (như bàn gỗ, nền gạch). Không sạc thiết bị trên giường, nệm, ghế sofa, hoặc gần các vật liệu dễ cháy như rèm cửa, quần áo, sách vở.
- Không vừa dùng vừa sạc: Hạn chế tối đa việc sử dụng điện thoại, máy tính bảng khi đang cắm sạc nhằm tránh tình trạng pin bị quá nhiệt kép dẫn đến sự cố cháy nổ.
- Tránh nhiệt độ cao và va đập vật lý: Không để các thiết bị dùng pin Li-ion dưới ánh nắng mặt trời trực tiếp, trong cốp xe máy, gần bếp gas hoặc các nguồn nhiệt khác. Tránh làm rơi rớt, đè nén hoặc tác động lực mạnh lên cấu trúc pin.
- Kịp thời thay thế pin hỏng: Thường xuyên kiểm tra thiết bị; nếu phát hiện pin có dấu hiệu bị phồng, biến dạng, vỏ pin bị nứt, thiết bị nóng lên bất thường khi sử dụng hoặc khi sạc, phải lập tức ngưng sử dụng và thay thế pin mới tại các trung tâm bảo hành uy tín.
3. Quy trình xử lý ban đầu khi xảy ra cháy nổ pin Li-ion
Khi phát hiện thiết bị sử dụng pin Li-ion có hiện tượng bốc khói, phát lửa hoặc phát ra tiếng xì xì, người dân cần nhanh chóng thực hiện các bước sau:
- Ngắt nguồn điện: Lập tức ngắt cầu dao tổng hoặc rút phích cắm của bộ sạc khỏi ổ điện (nếu thiết bị đang cắm sạc) để triệt tiêu nguồn điện cấp ngoài.
- Sử dụng chất chữa cháy phù hợp:
+ Ưu tiên sử dụng các bình chữa cháy chuyên dụng như bình gốc nước công nghệ sinh học (F500 EA) hoặc bình chữa cháy dạng bọt/foam phun trực tiếp vào thiết bị để làm mát sâu và dập lửa.
+ Nếu không có bình chữa cháy chuyên dụng và nguồn điện đã được ngắt hoàn toàn, có thể dùng chăn/vải dày ngâm ướt sũng nước trùm kín lên thiết bị để ngăn cháy lan; hoặc sử dụng cát ẩm để bao phủ đám cháy.
- Thoát nạn và báo cháy: Nhanh chóng đưa người thân ra khỏi khu vực có khói độc, mở thông thoáng cửa để thoát khí độc (nếu thấy an toàn) và gọi ngay cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH theo số điện thoại 114 để được hỗ trợ kịp thời.
Mỗi người dân, mỗi hộ gia đình cần tự giác nâng cao ý thức cảnh giác, chấp hành nghiêm các quy định về an toàn PCCC khi sử dụng các thiết bị công nghệ hàng ngày, góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản cho bản thân, gia đình và cộng đồng./.